Fertile Land (ბარაქიანი მიწა): A Symphony in Six Parts

Dato Magradze

Georgia

Translated by Gabriel Griffin.

To the luminous memory
of Georgia’s great writer,
Otar Chkheidze,
who gave us,
along with other masterpieces,
the translation of The Waste Land by T.S.Eliot.

I. The Needle’s Eye Triumphant Arc (A# minor)

Allow me a moment
to lose myself far away,
so I may delight in life and love,
and return, like Ulysses, to you.

I would buy the world for a penny,
trace a blank sheet with a pen,
and with deference, be present
at the burial of the moment in time.

I have no intention of weeping,
nor do I see my neighbour’s corpse before me,
but simply recognise the scene
of the burial of the Count of Orgaz.

Rather than chanting farewell verses
I’ve preferred gay refrains,
and I’d give my life to save you,
though I should be rattling my bones.

When verses are self-sufficient
and fly the flag of poetry,
a stanza budding from a corpse
summons may-bells from fossil wood.

I found the words I wished to say
though the garden of Gethsemane trembled;
while the poet strives, there opens before him
the needle eye’s Triumphal Arc.

I ask you please to note
that the Georgian police eavesdrop on me
because I will not be silent, and
as for the Security guards,
I get them to read my poems.
They intercept my phone calls,
investigating whoever stands by me.
Ever since I became aware
of the needle eye’s Triumphal Arc
I became the focus of their interest
and they continually worry
over who stands behind me.

I tell them: the one you’re searching for
you’ll see only if you have faith.
-if I don’t believe, I won’t see him
-if you don’t see, you won’t believe him.
The reason of this difference
is what the eavesdropping SSS is investigating,
but nothing will make me be silent.

I did not keep quiet when the sailors
mocked the albatross – the king of the skies –
when clumsily lurching over the deck
they placed a pipe in its beak.

I was not silent when the customs officers
impounded the poet’s Drunken Boat.
Refusing such a cargo,
he renounced this waste land
and roamed the high seas.

Nor did I keep silent when
my country plunged into misfortune
and public officials in the forest
tortured and killed Sandro;*
not even when, face to face
with the President’s hit men,
I remained alone.

They eavesdrop on me because they suspect
that I believe in the moment,
that I believe in the land,
in the land and the moment,
in the moment and the land,
in the moment of flint and in the land of firestones,
in the moment of burial rites in the land . . .
A brief moment – and the poet
will fall to the ground – in a moment.

-You must not moan but sacrifice yourself!
-You must be killed, so that around the tomb
the sky lights up and the land becomes fertile.
the harvest begins, and in the needle’s eye
the Triumphal Arc opens.
A moment immersed in the earth
fecundates the waste land,
makes the earth fertile.
Dignus!

II. Poet – moment. Poet – land (D# minor)

landmomentlandmomentland
momentlandmomentland-
momentlandmomentland-
momentlandmomentlandmoment
moment . . .

III. Toy Bow (Bb Major)

If just one leaf
flutters on the breeze
autumn has come . . .

No, I am not intoxicated
by this phrase; I wish only to say
that just one drop fallen
on this parched earth
will give life its victory!

. . .When a child,
they gave me a bow and arrow
and in front of a crowd of neighbours
I turned up in the guise
of Robin Hood, the knight
who insists on respect from his friends.
I drew my bow and . . .
ever since have pursued that arrow.

Following it, I chanced upon you;
it seemed I had already seen you somewhere . . .
and now, coming across me, you invite me
to stay. I thank you
but how can I if, all my life,
I’m chasing the arrow
I loosed in my infancy?!

And this is my drama,
that I must pursue the arrow
shot into space by the little knight.
Now I am only a simple mortal
and a ham actor
with a white shirt torn over my chest.

From my father’s home to my father’s home,
this is the trajectory of my arrow.
This is the arrow that will make me
return to my homeland.
I pursue it through forest and vale,
along sidewalks and runways;
gossip and lies rain down on me,
but I ignore them and forge ahead tenaciously
until the sign shows up before me
with the words ITHACA. Welcome!

…Two years ago, along this way
it happened that
I tripped on a marble slab and,
shattered, Christ raised me.
Looking at the slab I read a name,
the dates of birth and of death,
−it was my sister’s tomb.

I followed my arrow again
as a Wise Man followed the star
and his joy was without end
when he saw the Virgin holding a Child –
the Mother of God, the daughter of her own son.

In pursuit of the arrow, suddenly
I chanced upon Her –
she had the body of Eve
and the shoulder of a true friend.

At times, they threw knives at my back;
other times, the trolls of the Sovereign;
at times facebook’s indecencies,
sometimes utter ignorance, and even
unedited pulp literature.
Both local and foreign editors, you
ask me to stay with you,
but how can I betray the arrow
loosed by the hand of a child?

Let me tell you a local playground story:
It was decided to put on Hamlet
at the b-rated secondary school
and when the parts were allotted,
each could choose the one he preferred,
I joined in the representation
dressed as Robin Hood from the other play.
This life choice of mine
has always been the same;
it is my destiny
and thus I entered the flow of life
as I did then, from a different play
in the playground show.

P.S.
According to the Constitution
of the Tbilisi playground,
Article 13, clause one:
our playground had its own language,
a universal language,
even more widespread than English,
one that’s understood
and is expressed without words.

In this language I breathe and love . . .
in this language I read books,
in this language I began
the poem that this morning
I titled
The Fertile Land.

IV. Niko Pirosmani (G major)

-Oh, Margarita,
the dead tree gives no shelter, the cricket no relief,
and the dry stone no sound of water. **
So, I wait for you in April
in the avenue of lilacs, as the lamp
expects its lighting
or the earth – a moment . . .
–an officer his medal . . .
I await you like that man
just risen from a still warm bed,
who cannot wait to read in the looking glass
or on the window pane
words scrawled in lipstick
-It was amazing! or just
Wow!

Oh, lovely Margarita, I’m grateful
that you showed me the way
from the earth to the heavens,
just as the Chinese master poet,
Wang Wei, inspired the symphony
designating a one-way only road
from earth to the heavens.

Draw nearer in order to enchant the flow,
the sharp blade cuts into the life pulsating in the heart
and fire floods the body – Eve.
Come closer, so I may sow a seed in the furrow
and let the roar of water flood the universe
a babe’s cry be heard in the house of birth
and old glories be restored to the land . . .
And the water . . .
the water . . .
pour it into the cracked furrow.

. . .The artist’s tears fall
on the plastered wall
and, according to the canons of the Byzantine fresco
our good ol’ boys line up
by the side of the Ortachala concubines.
-Attention!
-This is the artist Niko Pirosmani,
the icon painter of the local inns.
The portrait of the actress Margarita.
Oils, oilcloth.
-A million dollars, one!
-a million dollars, two!
-Two million!
Two million and one! . . .
Das Lied von der Erde (The Song of the Earth) by Gustav Mahler

V. Manifesto (A major)

A spectre haunts Europe,
the ghost of poetry wanders there,
attempting to save the Man
inside the citizen.

Our epoch has lost an author;
in the new universe three things are lacking:
-the ladder to the heavens
-the bridge over the sea
-the author for this age!

The Black Square of the maestro Malevič
is a sublime metaphor
between the light and the switch
between the moment and the land,
if you wish, between me and the arrow
that I loosed when a knight.

A spectre haunts Europe,
the ghost of poetry roams there
to redeem freedom to democracy
so that the Land becomes Homeland,
to tear a verse
from wastepaper
and press a drop of wine
from a cheap bottle.

A spectre haunts Europe…
Destabilisation – is a word
that does not go down well in our age
but cannot be spat out.

Destabilisation – this word
now sounds like Carthage
and for the successful
has become a shooting target.

This word must be punished
because it is an outsider on the great board
where the mass media has all the means
to transmit in direct how our age
takes leave of its dignity.

A spectre haunts Europe,
the ghost of poetry is lurking . . .

In Florence, on the Piazza della Signoria,
they poke fun at us, raising a monument composed of shit
− put your old Renaissance behind you! –
But when the flies started buzzing around
and it became impossible to breathe
they had to take it down.

A spectre haunts Europe.
Europe goes to vote
as though it were going to mass,
to vote for Barabbas, and then pray to Jesus
to save them from calamity.

The poet’s flock is the salt of the earth,
that small number of people
who don’t lose their dignity
whatever misfortune befalls them.

The poet’s flock is the only supporter
of the word destabilisation.

Because the mission is to save poetry
and not share anxiety with others,
the poet places himself before ungodliness
as the main target.

Defend us, all of you! –
as though you built the church yourselves . . .
cried the wife of the murdered Ilia Chavchavadze,
herself deeply wounded.

You must be killed, so
the price of land around your tomb
rises!

Even here, as elsewhere,
the same thing occurs.
National literature is affected!
National literary pulp is to the fore.

− Don’t think I’m worthless! –
you hear the desperate plea;
more than death in Georgia, the fear
is of being a social bumpkin.

And the Georgian, too, roams Europe,
but, unlike the spectre,
he seeks to comprehend, to know for what he searches,
what he has lost, before he seeks to understand
who wants him in Europe.

Once a Sultan pulled forth a Yatagan
and severed Byzantium from a drowsy Europe.
He wiped off the blood and hung it
over Istanbul, in the moon’s stead.

Since then, antique plaster
flakes from every wall,
and the European tourist
sees Byzantium smiling
like a father at his son’s return.

In the same way, Georgian poetry
radiates its sublime and antique simplicity
where the mellow Orient fades.

. . .The wall clock indicates the nineteenth century;
on the Tissot wristwatch, the 6th November of 2020,
a new poetry is being written . . .
The quill’s nib knows
that both are out of kilter.
The universe is trapped in time,
while the poet travels through time.

And he entrusts time
not to the clock’s hands,
but to the wings of a sparrow-hawk.

Time, like Columbus,
travels on the poet’s voice
in order to discover the man
in the forgotten citizen.

−Let my people go . . .
these are the words you should say
to the old Pharaoh.
Von Karajan took hold of the baton
with which Moses cleft the waters.

Just as then, in the house of the Father
the merchants may be found;
they won’t stop futilely sacrificing
for their own personal profit . . .

The state looks for a criminal in every man,
Poetry, instead, looks for Adam in the criminal.

A ghost of poetry wanders
and on the dusty shelf
has a place of honour,
Who would knock it down?

A spectre roams Europe,
the ghost of poetry is wandering around.
The sun rises in the east
and sets in the west.
Time travels between verses,
going back and forth,
everyone meets
at the working lunch;
only the poet will not give up
his vehement desire
to save the man in the citizen . . .
And he wanders . . .roams around,
the ghost of poetry roams.

VI. The fable of the Tailor King (C# major)

I’m an old tailor
and I carry in my pocket a flask of vodka;
although I love to eat baklava,
I’m content with a slice of ham.

Meeting a friend at the market,
we sit around the cask to eat,
and as soon as we raise our morning glasses,
he praises me for my past life.

My faithful drinking buddy
is proud to wear the rags of a tramp . . .
after a couple of glasses, I am happy
to share a plate of pickles with him.

A third one illuminates every cranny,
sunrise floods the warming body
. . . and the desire to yield your soul to Christ
. . .and the wish to slap Death in the face.

As I told you, I was a tailor once,
and I hope to see the angel again.
That old tale of the Fisher King
doesn’t tell me anything new.

I launched Eurasian fashion,
I reached the summit of my art,
and on the podium catwalks
I paraded Rachel’s lineage.

Only a Tbilisi guide could explain
why Europe and Asia are there arm in arm;
I wouldn’t say that of the Brooklyn bridge,
while the Metekhi bridge unites two poles.

Not merely, Europe and Asia, Tbilisi
also links the past to the future;
to let you know how beautiful it is,
I mention the city of my birth.

And in the old quarter of Petkhain
I taught the difference between good and evil;
I dressed the Baptist in a tunic,
and made the cut-out for Christ myself.

I do not know from whom I inherited
But I feel strongly that I am the heir . . .
the moment I touched the cords
I exclaimed instinctively – AVE EVA!

The moment I touched the cords,
I exclaimed in wonder – AVE EVA!
And from that moment on, I praise
my sweet love in sacred verses.

Bucking the trend of our time,
I repeat the words: AVE EVA!
while she lies on the red carpet,
breast heaving, she becomes
a part of my poetic composition.

Sometimes I doubt; am I still near
or moving away from the Byzantine fresco?
Time is passing me by
or am I passing by it? . . .
Once again, I draw a sketch
and that time of old returns.

Instead of waiting for the rains
on my homeland, I myself drip down.
I am not one who dodges danger,
it’s always the risk that protects me.

On the covers of glossy magazines
they publish my photo, to flatter me,
both full face and in profile,
but the beauty of the truth they rejected
I will never deny, even without vodka.

-May the cross protect them, but
to protest holding a cup of coffee
is not, I believe, a true protest,
so I, with a small glass of vodka,
bless what they have denied.
After they destroyed my father’s tombstone,
I kicked open the Hotel doors,
because I won’t tolerate trade in his house,
nor let Judas Iscariot prevail.

If the judge will not consider
the mass and the prayers,
I’ll present him with a divine document
on how to transform words into poetry.

-This is the strength that enforces the logos,
when one has faith,
do you understand, mister?
Words are transformed into poetry
just as water and wine become Christ

. . . At times, I’m assailed by doubt:
what happened –
did it really happen?. . .
Then the vodka sees to the polishing
of verses into decasyllabic verse.

One moment of life is sufficient
when it falls on the waste land,
to declare
−Noooooo
to the post apocalypse age; I tell you
the truth and swear by the life of that moment.

On a throat parched from a hangover,
if you sprinkle one drop of vodka,
the crowd transforms, becomes people,
and, at times, God is nearby . . .

ვუძღვნი დიდი ქართველი მწერლის
ოთარ ჩხეიძის ნათელ ხსოვნას, ვინც
სხვა შედევრალურ ტექსტებთან
ერთად ტომას ელიოტის
„ბერწი მიწის“ თარგმანიც
გვისახსოვრა.

I. ნემსის ყუნწის ტრიუმფალური თაღი (ლა მინორი)

– მომეცი წამი,
სიცოცხლის და სიყვარულისა,
რომ დაგეკარგო
და დავბრუნდე, როგორც ულისე

კალმით ვეხები ქათქათა ფურცელს,
რომ შევიძინო სამყარო გროშით
და ქუდმოხდილი ვდგავარ და ვუცქერ,-
ვესწრები წამის დაკრძალვას დროში.

არა მაქვს მიზნად ცრემლების დენა,
არ მიდგას თვალწინ ჩონჩხი მოყვასის,
უბრალოდ მეცნო ნაცნობი სცენა,
ასე დაკრძალეს გრაფი ორგასი.

გამოსათხოვარ ფრაზების ღიღინს
ვარჩიე ლაღი დელა-რანუნი…
რადგან შენი ხსნა სიცოცხლედ მიღირს,
თუნდ ჩავიარო ძვლების ჩხარუნით.

და შიშველ ძვლებზე შემდგარი სტროფი,
ააყვავილებს ძელქვაზე შროშანს…
ლექსს როცა თავის ლექსობა ყოფნის
და პოეზიის ფრიალებს დროშა.

სათქმელს მაშინაც ვაგნებდი, უწინ
გეთსიმანიის რომ თროთოდა ბაღი,
სუნთქავს პოეტი და ნემსის ყუნწის
ტრიუფალური იხსნება თაღი.

– გთხოვთ მომისმინოთ, მე სუსი მისმენს,
რადგან არასდროს არ გავისუსე.
უშიშროების თანამშრომლებს
ლექსის კითხვა დავაწყებინე,
სატელეფონო ზარებს უსმენენ
და იკვლევენ,
-ვინ დგას ჩემს უკანს.
რაც ნემსის ყუნწში
ტრიუმფალური თაღი ვიხილე,
მას შემდეგ მათი ინტერესის
საგანი გავხდი.
ჩემს მისამართით გაჩნდა კითხვა:
– ვინ დგას შენს უკან?

და მე ვპასუხობ, ის, ვისაც ეძებთ,
თუ არ იწამეთ, ვერ იხილავთ, არ გამოჩნდება.
– მე თუ არ ვიწამე, ისე ვერ ვიხილავ…
– თქვენ თუ არ იხილეთ, ისე ვერ იწამებთ…
ამ განსხვავების მიზეზს იკვლევს
და მისმენს სუსი
და მეც არაფრით არ გავისუსე

არ გავისუსე,
როცა ალბატროსს, ლაჟვარდის მეფეს
გემბანზე ტლანქად მობაჯბაჯეს
დასცინოდნენ მეზღვაურები
და ნისკარტში ჩიბუხს სჩრიდნენ
მასხრად იგდებდნენ.

არ გავისუსე, როდესაც პორტში
დააკავეს„მთვრალი ხომალდი“
და პოეტ არტურს
ტვირთი ისევ არ განუბაჟეს.
ამ ბერწმა მიწამ მისი ტვირთი
არ გაიკარა და კვლავ გასწირა
ზღვის სივრცეში სახეტიალოდ.

და რეალური განსაცდელი
როდესაც დადგა,
არ გავისუსე, როცა სანდრო
ჩინოსნებმა დაჩეხეს ტყეში,
და პრეზიდენტის ჯალათების
პირისპირ დავრჩი.

მისმენენ, რადგან ეჭვი აიღეს რომ მე მწამს წამის,
რომ მე მწამს მიწის,
მიწის და წამის,
წამის და მიწის,
წამი – აბედის და
მიწა – კვესის,
წამის მიწაში დაკრძალვის წესის…
წამიც და მიწას დაეცემა
პოეტი, – წამი.

– მოთქმა კი არა, თავშეწირვა!
– შენ უნდა მოკვდე,
რომ შენს ახლოს
განათდეს ცა და გაძვირდეს მიწა. იწყება მესა და ნემსის ყუნწში ტრიუმფალური თაღი იხსნება. წამი მიწაში, – რამაც უნდა
ბერწი მიწა ანოყიეროს,
ბარაქიან მიწად აქციოს.
– აქსიოს!

II. პოეტი წამი. პოეტი მიწა (რე მინორი) წამიწამიწამიწამიწა –

მიწამიწამიწამიწამი –
წამიწამიწამიწამიწა –
მიწამიწამიწამიწამი –
წამი…

III. სათამაშო მშვილდისარი (სი ბემოლ მაჟორი)

ერთი ფოთოლიც
თუ გაჰყვა ნიავს, –
შემოდგომაა…

არა, ამ ფრაზით აღტაცებული
არ მოგეჩვენოთ, უბრალოდ
მხოლოდ იმის თქმა მსურს,
რომ ერთი წვეთიც თუ დაეცა
ამ ხრიოკ მიწას, – ვაშა, სიცოცხლეს!

… ჩემს ბავშვობაში, სათამაშო
მშვილდ-ისარი როცა მაჩუქეს,
ეზოს მეგობრებს სხვა სტატუსით
გამოვეცხადე და წარვსდექი
მათ წინაშე, როგორც რაინდი,
რობინ ჰუდი, რომელიც უკვე
სხვაგვარ პატივს ვითხოვდი მათგან.
მოვზიდე მშვილდი და …
მას მერე იმ ისარს მოვდევ.

და ამ დევნაში თქვენ შემეფეთეთ,
სადღაც თითქოს ნანახი მყავდით…
თქვენ შემეფეთეთ და მითხარით: –
ჩვენთან დარჩიო, – დიდი მადლობა,
მაგრამ რა ვუყო ბავშვის ხელით
გასტყორცნილ ისარს,
რომელსაც მთელი ცხოვრება მოვდევ.

და ჩემი დრამაც ის გახლავთ, რომ
რაინდის მიერ სივრცეებში დაკარგული
ისარის დევნა მე მომიწია,
ეზოს არტისტს, –
უბრალო მოკვდავს,
… შემომეფლითა გულისპირზე თეთრი პერანგი.

მამის სახლიდან მამის სახლისკენ,
აი, ისრის ტრაექტორია.
ეს ისარია, სამშობლოში
რომ დამაბრუნებს.
მოვდევტყე-ღრეში, ტროტუარზე,
ხან ასაფრენ ბილიკს მოვყვები,
თავზე მეყრება ჭორები და ცილისწამება
მაინც მოვყვები განუხრელად, არ მოვეშვები
იქამდე, სანამ არ გამოჩნდება
აბრა წარწერით: – ITAKA. Welcome!

…შარშანწინ იყო, ამ დევნაში
ფეხი წამოვდე მარმარილოს გათლილ ფილას და…
დალეწილი, ქრისტე ღმერთმა წამომაყენა.
დავხედე ფილას და ჩემი დის
სახელის ქვემოთ, დაბადების და
გარდაცვალების წლები ეწერა.
– სამარე დისა- სამარადისოდ…

კვლავ დავედევნე გასროლილისარს,
როგორც მოგვი მიჰყვება ვარსკვლავს
და მის სიხარულს არა აქვს ბოლო,
რომ ყრმით ხელში იხილავს ქალწულს, –
დედა ღვთისმშობელს,
საკუთარი ვაჟის ქალიშვილს.

მოვდევდი ისარს და უეცრად
თქვენ შემეფეთეთ… ევას სხეულით,
პაემანით, მეგობრის მხარით.
ხან ზურგში დანით, მეფის ტროლებით,
ხან ფეისბუქის უხამსობით, უწიგნურობით,
ურედაქტოროდ დარჩენილი მაკულატურით.
შინაური თუ უცხოელი გამომცემლებით
თქვენ შემეფეთეთ და მითხარით, –
ჩვენთან დარჩიო, მაგრამ რა ვქნა,
ვერ ვღალატობ ბავშვის ხელით
გატყორცნილისარს.

აქ, ჩვენი ეზოს ამბავსაც გეტყვით:
ჰამლეტის დადგმა ოროსნების
შტაბში გადაწყდა. როცა როლები
განაწილდა სურვილისამებრ,
მე რობინ ჰუდის როლს გადავწვდი
სხვა პიესიდან. ეს არჩევანი
სულ თან მომდევს, ბედში გადმომყვა
და ამ ცხოვრების მდინარეშიც
ისე შევედი, როგორც მაშინ, –
ეზოს სპექტაკლში,
სხვა პიესიდანს.

P.S.
ძველი თბილისის ეზოების კონსტიტუციის
პირველი პუნქტის მეცამეტე მუხლის თანახმად
ჩვენს ეზოს თავის ენა ჰქონდა, –
საყოველთაო.
ბევრად უფრო საყოველთაო,
ვიდრე თავად ინგლისურია.
როცა სათქმელი უსიტყვოდაც
ნათელია, გასაგებია.

მე ამ ენაზე ვსუნთქავ და მიყვარს…
ამ ენაზე ვკითხულობ წიგნებს,
მაგარ ფილმებსაც ამ ენაზე მისდევს ტიტრები.
ამ ენაზე ვიწყებ პოემას,
რომელსაც დილით
„ბარაქიანი მიწა“ დავარქვი.

IV. ნიკო ფიროსმანი (სოლ მაჟორი)

– ო, მარგარიტა,
არ გამოსცემს ჩრდილს გამხმარი ხე,
ნუგეშს ჭრიჭინა და მშრალ ქვაზე
წყალი არა სჩქეფს, ამიტომ გელი
აპრილის თვეში, იასამნების ხეივანში
როგორც ნათურა ელის ჩამრთველს,
წამს ელის მიწა… სამხედრო, – ორდენს…
და გელი, როგორც ნათბილარი საწოლის შემდეგ
მოგვიანებით გაღვიძებული კაცი ელის
ფანჯრის მინაზე, ან სარკეზე
პომადით ქალის მინაწერ ჯილდოს:
– It was wonderful, ან ოვაციის შეძახილს:
– Wow!

ო, მშვენიერო მარგარიტა, მადლობელი ვარ,
რომ გზა მაჩვენე ციდან მიწამდე,
როგორც ჩინელმა ლექსის ოსტატმა
მისცა სათავე სიმფონიას,
სახელად რომ ერქვა ვან ვეი,
ანუ ერთი მიმართულება- ციდან მიწამდე.

მომიახლოვდი, რომ მიეცეს დინებას ხიბლი,
რომ ბასრი პირით გაიაროს გულში ცხოვრებამ
და სხეულში კი ჩაიღვაროს ხანძარი- EVA
მომიახლოვდი, რომ ჩავაგდო ნახნავში თესლი
წყალის ღვართქაფი გავაგონო ცას და ქვეყანას
სამშობიაროს გავაგონო ბავშვის ტირილი,
ბერწ მიწას ისევ დავუბრუნო
ძველი დიდება
და წყალი…
წყალი…
მიმოვღვარო დამსკდარ ნაპრალში.

… მხატვარის ცრემლი დაეცემა კედელზე ბათქაშს,
გამწკრივდებიან წმინდანებივით
ბიზანტიის ფრესკის კანონით
პურისმჭამელი ჩვენი ჯიგრები,
ორთაჭალელი კურტიზანი ქალების გვერდით.

– ყურადღება!
– მხატვარი ნიკო ფიროსმანი, დუქნის ხატმწერი.
„აქტრისა მარგოს პორტრეტი“.
ზეთი. მუშამბა.
– მილიონი დოლარი ერთი!
– მილიონი დოლარი ორი!
– ორი მილიონი!
– ორი მილიონი, ერთი! …

V. მანიფესტი (ლა მაჟორი)

აჩრდილი დადის ევროპაში,
პოეზიის აჩრდილი დადის, –
მოქალაქეში ადამიანის
გადასარჩენად.

ეპოქამ რედაქტორი დაკარგა,
ახლა სამყაროს სამი რამ აკლია:
– ცას კიბე!
– ზღვას ხიდი!
– ეპოქას რედაქტორი!

– შავი კვადრატი, –
როგორც, დიადი მეტაფორა
ჩამრთველსა და ნათურას შორის,
თუნდაც წამსა და მიწას შორის,
გნებავთ, ჩემსა და ისარს შორის,
რომ გავტყორცნე, როგორც რაინდმა.

აჩრდილი დადის ევროპაში…
– უხერხულია, – ეს ის სიტყვაა
სასულეში რომ გადასცდა
ჩვენს ეპოქას და ვეღარაფრით ამოახველა.

-უხერხულია, – ეს სიტყვა უნდა დაისაჯოს,
როგორც ზედმეტი, დიდ მოედანზე,
სადაც მედიას შეექმნება
ყველა პირობა, რომ გააშუქოს,
ღირსებას როგორ ეთხოვება
ჩვენი ეპოქა.

აჩრდილი დადის ევროპაში,
პოეზიის აჩრდილი დადის…

ფლორენციაში, სენიორიის მოედანზე
განავალის სკულპტურა დადგეს,-
აღორძინება უკანალში გაიკეთეთო!…
შეუძლებელი გახდა სუნთქვა,
მერე კი ბუზი დაეხვია
და გაიტანეს.

აჩრდილი დადის ევროპაში.
ევროპა დადის არჩევნებზე,
როგორც მესაზე,
რომ საარჩევნო ბიულეტენში
შემოხაზოს ისევ ბარაბა
და განსაცდელში თავი ისევ
ქრისტეს ავედროს.

პოეტის მრევლი, – სოფლის მარილი,
მოსახლეობის მიზერული ალბათ ნაწილი,
განსაცდელის დროს ვინც ღირსებას
შეინარჩუნებს.

პოეტის მრევლი, -„უხერხულიას“
ერთადერთი ჭირისუფალი.

რადგან მისია პოეზიის- გადარჩენაა,
არა ნევროზის გაზიარება
დანარჩენთათვის,
პოეტი დგება უღმერთობის
მთავარ სამიზნედ:

– მოგვხედეთ, ხალხო! –
თუნდ ტაძარი აგიგიათო…
– ესღა აღმოხდა მოკლულ ილია
ჭავჭავაძის დაჭრილ მეუღლეს.

– შენ უნდა მოკვდე,
რომ შენს ახლოს
გაძვირდეს მიწა!

…როგორც სხვაგან,
ჩვენშიც ასეა:
– წუხს მშობლიური ლიტერატურა!
– ქუხს მშობლიური მაკულატურა!

– ჩამორჩენილი არ გეგონოოოოოოთ!…
განწირული ძახილი ისმის,
საქართველოში გოიმობა
უფრო აშინებთ, ვიდრე სიკვდილი.

ქართველიც დადის ევროპაში,
თუმც აჩრდილისგან განსხვავებით

ცდილობს გაერკვეს
რას დაეძებს, რა დაეკარგა.
ვიდრე გაარკვევს ევროპაში ვის დაეკარგა.
ერთხელ სულთანმა გააშიშვლა იატაგანი
და ბიზანტია მოათალა
მძინარ ევროპას.
მერე გაწმინდა სისხლი ხმალზე
და სტამბოლის ცაზე დაჰკიდა მთვარის სანაცვლოდ.

მას შემდეგ, სადაც
ჩამოსცვივა კედელს ბათქაში,
ევროპელ ტურისტს შემოსცინებს
ბიზანტიონი, როგორც მამა
დაბრუნებულ ძეს.

ასეა ლექსიც, ქართული ლექსი, –
სადაც ჩაქრება
დაშაქრული აღმოსავლეთი,
იქ, სისადავის სიდიადე გამოანათებს.

… კედლის საათზე XIX საუკუნეა,
მაჯის ტისოტზე ქრისტეშობიდან
ოცი ოცის ნოემბრის 6.
იწერება ახალი ლექსი…
კალმის წვერმა კი ზუსტად იცის,
რომ ორივე საათი ტყუის.
სამყარო დროში გაიჭედა,
პოეტში კი დრო მოგზაურობს.

და დრო, საათის
ისრების ნაცვლად,
ქორის ფრთებისთვის
მაქვს მინდობილი.

დრო მოგზაურობს პოეტის ხმაში,
როგორც კოლუმბი, –
მოქალაქეში
ადამიანის აღმოსაჩენად.

-Let my people, go…
ეს სიტყვები
შენ უნდა უთხრა
მოხუც ფარაონს.

კარაიანმა ხელთ იგდო ჯოხი,
რომლითაც წყალი გააპო მოსემ.

მამის სახლში კი
ძველებურად ვაჭრები სხედან.
– ცუდად ხომ მაინც არ ჩაივლის
ეს განწირულის ფულისკეთება…

…ადამიანში სახელმწიფო კრიმინალს ეძებს,
პოეზია კი კრიმინალში ადამის სახეს.

აჩრდილი დადის პოეზიის,
მტვრიან თაროზე
საპატიო ადგილს იკავებს,
– ვინ ეცდება მის გარდამოხსნას?…

აჩრდილი დადის პოეზიის,
აჩრდილი დადის,
აღმოსავლეთით მზე ამოდის,
დასავლით ჩადის,
დრო მოგზაურობს სტროფებს შორის
გამოდის, გადის,
მთელი სამყარო მიჯდომია
საქმიან სადილს,
მხოლოდ პოეტი ვერ ეშვება
განწირულ წადილს
და დადის… დადის…
პოეზიის აჩრდილი დადის.

VI. თერძი მეფის იგავი (დო მაჟორი)

მე ერთი ძველი თერძი გახლავართ,
ჯიბით რომ დამაქვს არაყი სოფლის,
თუმცა კი მიყვარს ტკბილი ფაჰლავა,
ისე კი, ძეხვის ნაჭერიც მყოფნის.

ბაზართან მხვდება ძმაკაცი დილის,
რომელიც ჩავლილ ცხოვრებას მიქებს,
იქ, სადაც დიდი კასრით დგას მწნილი,
გამოგვიწვდიან პატარა ჭიქებს.

ჩემი ერთგული კოლეგა დილის
ამაყად ზიდავს გლახაკის სტიქარს…
მოჰყვება მჟავე პომიდვრის მწნილი
პირველს თუ არა,
მეორე ჭიქას.

– თითოც!… და უკვე ნათდება სივრცე,
გამთბარ სხეულში შემოდის დილა,
… და გინდა, სული იესოს მისცე,
…და გინდა სიკვდილს დააკრა სილა.

– როგორც გითხარით,
თერძი ვიყავი,
და მწამს, ანგელოზს რომ კიდევ ვნახავ
მეთევზე მეფის ძველი იგავი
ვეღარ მიყვება ვერაფერს ახალს.

ევროაზიას ვუდგენდი მოდას,
ხელი შევახე მწვერვალს ლირიკის
და ჩავატარე რაჰილის მოდგმა
პოდიუმების ვიწრო ბილიკით.

ევროაზიის ხელკავის მიზეზს
თბილისელი თუ აგიხსნით გიდი…
რასც ვერ ვიტყვი ბრუკლინის ხიდზე,-
ორ პოლუსს სწვდება მეტეხის ხიდი.

არა თუ მხოლოდ ევროაზიას,
წარსულს უერთებს მომავლის ნაპირს…
თქვენც რომ იცოდეთ რა ლამაზია,-
ჩემს მშობელ ქალაქს შევეხე გაკვრით.

და ფეთხაინის ძველისძველ უბანს
ვანიშნე ცნობა
ავის და კარგის,
მე ნათლისმცემელს ჩავაცვი ჯუბა
და უფალს კვართის ავუღე თარგი.

ვინმიანდერძა
არ ვიცი, მაგრამ
მძაფრად ვიგრძენი, მემკვიდრე მე ვარ…
როგორც კი ხელი შევახე საკრავს,
ჩემს უნებურად ვთქვი: – AVE EVA!

როგორც კი ხელი შევახე საკრავს,
აღტაცებულმა ვთქვი:
– AVE EVA…
და იმ წუთიდან ვადიდებ საკრა-
ლური სტრიქონით, ჩემს სათნო მხევალს.

და წინააღმდეგ ეპოქის ტრენდის
ისევ და ისევ,
კვლავ: – AVE EVA
ის წითელ ნოხზე დარწეულ მკერდით
ჩემი ლექსების კრებულში შევა.

…ხან შემაეჭვებს სიშორე ფრესკის, –
დრო მე გამასწრებს
და ან, დროს თუ მე?…
მე ერთხელ კიდევ დავხატავ ესკიზს
და დროს მოვიყვან საიმკოსტუმეს.

და მუდამ წვიმის ლოდინის ნაცვლად
დავეწვეთები ჩემს მშობელ მიწას,
არა მჩვევია ხიფათში გაცლა
და ხიფათისგან კვლავ რისკი მიცავს.

ირეკლებოდა ჟურნალის ყდაზე
ჩემი სიფათი,
ფასით, პროფილით.
…მშვენიერება უარყვეს გზაზე
უარყობისგან უარყოფილი.

– ჯვარი გეწეროთ, ფინჯანზე ყავის…
თქვენს პროტესტს ვუცქერ უარყოფითად.
და ვლოცავ იმას, რაც უარყავით,
ჭიქა არყით და უარყობითაც.
კარზე რომ მამის წაშალეს აბრა,
წიხლით შევუღე ის კარი Hotel-ს
ბევრის დათმენა შევძელი, მაგრამ,
– შენ სახლს ვერ მივცემ ისკარიოტელს.

თუ მოსამართლე ეცდება აბუ-
ჩად რომ აიგდოს ლოცვა და მესა
მაშინ წარვადგენ ღვთაებრივ საბუთს, –
სიტყვები როგორ იქცევა ლექსად.

– აი, რა ძალა ეძლევა ლოგოსს,
როდესაც გჯერა,
გაიგე, მისტერ?
სიტყვები ლექსად იქცევა, როგორც
პური და ღვინო იესო ქრისტედ.

…ხან ისევ ეჭვი ამიღებს ხოლმე,-
რაც მართლა იყო,
ხომ მართლა იყო?…
მერე არაყი მიიღებს ზომებს
და ათმარცვლიანს გავრანდავ სტრიქონს.

სულ ერთი წამი სიცოცხლის კმარა,
რომ უნაყოფოს დაეცეს მიწას,
პოსტ, აპოკალიფსს რომ უთხრა:
– არრრრრა!
– იმ ერთი წამის სიცოცხლეს ვფიცავ.

ნაბახუსევზე დაშაშრულ სასას
თუ დაეწვეთა არაყის წვეთი,
ხალხად იქცევა უფერო მასა,
– რა ახლოს არის ხანდახან ღმერთი…

* Sandro Ghirgvliani was brutally murdered by officials of the Georgian Ministry for Internal Affairs in 2006
** From The Waste Land by Thomas Stearns Eliot.

Dato Magradze is Wandering Editor at Panorama.